ال.پی.جی LPG

گاز نفتی مایع‌شده یا ال‌پی‌جی (Liquefied Petroleum Gas) به دو گاز هیدروکربنی بوتان و پروپان یا ترکیب آن‌ها گفته می‌شود که در حالت مایع نگه داشته می‌شوند. ال‌پی‌جی به‌طور کلی قابل تفکیک به پروپان و بوتان است که در واحدهای پتروشیمی به پلی‌پروپیلن و پلی بوتادی‌ان تبدیل می‌شوند.بخش قابل‌توجهی از LPG تولیدی کشور از پالایشگاه‌های گاز، پالایشگاه‌های نفت و مجتمع‌های پتروشیمی تأمین می‌شود. این محصول در مصارف مختلفی از جمله سوخت خانگی و صنعتی، خوراک صنایع پتروشیمی و همچنین به‌عنوان سوخت خودرو مورد استفاده قرار می‌گیرد.با وجود ظرفیت تولید بالا، توسعه صنعت LPG در ایران با چالش‌هایی مانند زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و حمل‌ونقل، استانداردسازی زنجیره توزیع، محدودیت‌های صادراتی و تحریم‌ها، و سیاست‌های قیمت‌گذاری و مصرف داخلی مواجه است. با این حال، موقعیت جغرافیایی ایران، دسترسی به منابع عظیم گاز و نفت و نزدیکی به بازارهای منطقه‌ای، فرصت مناسبی برای توسعه زنجیره ارزش و افزایش نقش ایران در بازار منطقه‌ای LPG ایجاد کرده است.

همانطور که گفته شد، گاز مایع عمدتاً از دو جزء پروپان و بوتان تشکیل شده است. در ایران، LPG به‌طور عمده در جریان فرآورش گاز طبیعی در پالایشگاه‌های گاز، پالایش نفت خام و برخی فرآیندهای پتروشیمی تولید می‌شود. پس از جداسازی و تصفیه، این گازها با افزایش فشار به حالت مایع درآمده و برای حمل و ذخیره‌سازی آماده می‌شوند.

برای ذخیره‌سازی LPG از مخازن تحت فشار استفاده می‌شود؛ زیرا LPG در فشار مناسب به صورت مایع باقی می‌ماند و حجم آن نسبت به حالت گازی به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. مخازن کروی و استوانه‌ای از تجهیزات متداول ذخیره‌سازی در تأسیسات LPG هستند. حمل‌ونقل نیز معمولاً از طریق خطوط لوله، تانکرهای جاده‌ای، واگن‌های ریلی و کشتی‌های مخصوص حمل LPG انجام می‌شود.LPG در صنایع مختلف کاربردهای گسترده‌ای دارد. در صنایع پتروشیمی، پروپان و بوتان می‌توانند به‌عنوان خوراک برای تولید محصولات پتروشیمی مورد استفاده قرار گیرند. در صنایع فولاد، شیشه، سرامیک، ریخته‌گری و صنایع غذایی نیز LPG به‌عنوان سوخت برای ایجاد حرارت و فرآیندهای صنعتی کاربرد دارد. همچنین در بخش خانگی و تجاری، به‌ویژه در مناطقی که به شبکه گاز طبیعی دسترسی ندارند، از LPG برای پخت‌وپز و گرمایش استفاده می‌شود.

خودروهای LPG

یکی دیگر از کاربردهای LPG، استفاده به‌عنوان سوخت خودرو (Autogas) است. در خودروهای دوگانه‌سوز LPG، این سوخت در مخزن تحت فشار ذخیره شده و از طریق تجهیزات مخصوص شامل شیرها، رگلاتور، انژکتور و سیستم کنترل الکترونیکی به موتور منتقل می‌شود. LPG می‌تواند جایگزین بنزین یا گازوئیل در برخی خودروها باشد و به دلیل احتراق نسبتاً پاک‌تر، معمولاً آلایندگی برخی آلاینده‌های هوا را کاهش می‌دهد. با این حال، استفاده ایمن و گسترده از آن نیازمند استانداردهای مناسب برای مخازن، جایگاه‌های سوخت‌رسانی، تجهیزات تبدیل و بازرسی دوره‌ای است.در ایران، علاوه بر مصرف داخلی، ظرفیت بالای تولید LPG و موقعیت جغرافیایی کشور در نزدیکی بازارهای منطقه‌ای، این محصول را به یکی از اقلام مهم در تجارت و صادرات انرژی تبدیل کرده است.

خودروهای ال.پی.جی هم یکی از انواع خودروهای گازسوز به شمار می‌آیند و بخشی از ناوگان حمل و نقل جهان نیز از این سوخت استفاده می‌کنند.یکی از مزایای سوخت ال.پی.جی. نسبت به سی.ان.جی. آن است که سیستم نگهداری و انتقال سوخت در خودرو یک سیستم پرفشار نیست و همین امر سبب می‌شود که مخزن نگهداری گاز ال.پی.جی به شکل‌های متنوعی ساخته شده و در خودرو تعبیه شود. به علاوه ساخت آن‌ها نیز ساده‌تر است. بنابراین مخزن سوخت فضای کمتری را اشغال می‌کند و در جاهای مختلفی از فضای بدنه‌ی خودرو نیز قابل تعبیه است.جایگا‌های توزیع سوخت ال.پی.جی نیز از منظر تجهیزات و سرمایه‌گذاری، بسیار ساده‌تر و ارزان‌تر از جایگاه‌های سی.ان.جی هستند.از دیگر مزایای سوخت ال.پی.جی پاک بودن این سوخت است. موضوعی که برای مدیریت آلایندگی شهرهای بزرگ از اهمیت زیادی برخوردار است.یک مزیت دیگر سوخت ال.پی.جی وضعیت کارکرد ان در موتورهای درونسوز است. این کارکرد به هیچ‌وجه آسیبی به موتور خودرو نمی‌رساند.‌اما مشکل اصلی ال.پی.جی به قیمت ان مربوط می‌شود. به طوری که قیمت هر لیتر آن در ایران معادل قیمت بنزین است و جایگزینی آن تفاوت اقتصادی برای مصرف‌کنندگان یا دولت ایجاد نمی‌کند. بنابراین اهمیت سوخت ال.پی.جی صرفا بر مبنای امکان جایگزینی آن به جای بنزین‌ است. به این معنا که در غیاب بنزین می‌تواند یک گزینه‌ دیگر برای سوخت خودرو باشد.